پرش به محتوای اصلی
طراحی سایت

راهنمای طراحی فرم‌های وب؛ از UX تا اعتبارسنجی

طراحی فرم از حذف سؤال اضافه و برچسب همیشه پیدا شروع می‌شود و با خطای مشخص و پیام بعد از ثبت کامل می‌گردد. اعتبارسنجی ظاهری بدون بررسی سرور، فرم را امن یا تمام‌شده نمی‌کند.

تصویر مفهومی: راهنمای طراحی فرم‌های وب؛ از UX تا اعتبارسنجی
فهرست مطالب
  1. برچسب، ترتیب و یک ستون
  2. خطا را بعد از اقدام نشان دهید و راه اصلاح بگویید
  3. فقط داده‌ای را بخواهید که در فرآیند مصرف می‌شود
  4. بعد از ارسال، کار تمام نشده است
  5. مرور یک فرم قبل از انتشار
  6. خطاهای پرتکرار در فرم وب
  7. سوالات متداول
  8. جای‌نگهدار به‌جای برچسب قابل قبول است؟
  9. فرم چندمرحله‌ای کی بهتر است؟
  10. پیام خطای خوب چه شکلی است؟
  11. اعتبارسنجی فارسی چه نکته‌ای دارد؟
  12. ادامه مسیر
  13. جمع‌بندی

فرم وب وقتی درست است که کاربر بداند چه چیزی خواسته می‌شود، چرا، و بعد از ارسال چه اتفاقی می‌افتد. طراحی تجربه از برچسب قابل دیدن، ترتیب آشنا و خطای قابل اصلاح شروع می‌شود و اعتبارسنجی همان قاعده را در لحظهٔ ورود داده اجرا می‌کند. فرم طولانی یا مبهم، حتی روی سایت زیبا، درخواست را ناتمام می‌گذارد. هر فیلدی که به کار فرآیند نمی‌آید باید حذف شود، نه این که به امید تکمیل بیشتر نگه داشته شود.

برچسب، ترتیب و یک ستون

برچسب همیشه دیده شود و به‌جای آن فقط متن کمرنگ داخل فیلد نگذارید، چون با شروع تایپ راهنما ناپدید می‌شود. ترتیب فیلد باید شبیه جمله‌ای باشد که کاربر در تلفن هم می‌گوید.

در موبایل فرم را یک ستونه بچینید. دو ستون فشرده، پرش نگاه و خطای لمس را زیاد می‌کند و فقط روی عرض بزرگ، آن هم برای فیلدهای واقعاً جفت، قابل دفاع است.

خطا را بعد از اقدام نشان دهید و راه اصلاح بگویید

اعتبارسنجی را با اولین حرف شروع نکنید. وقتی کاربر فیلد را ترک کرد یا فرم را فرستاد، خطا را کنار همان فیلد بنویسید و بگویید شکل درست چیست.

رنگ قرمز به‌تنهایی کافی نیست. متن خطا باید معنی داشته باشد، مثلاً این که شماره باید با صفر شروع شود و یازده رقم باشد، نه فقط عبارت کلی نامعتبر.

فقط داده‌ای را بخواهید که در فرآیند مصرف می‌شود

اگر تیم شما به نام شرکت و تلفن نیاز دارد، ایمیل و سمت و شهر را از روی عادت اضافه نکنید. هر فیلد اضافه، نرخ رها کردن را بالا می‌برد و دادهٔ بی‌مصرف می‌سازد.

فیلد حساس را توجیه کنید. اگر کد ملی یا نشانی دقیق لازم است، یک جمله بگویید در کدام قدم استفاده می‌شود. سکوت در این نقطه، فرم را مشکوک می‌کند.

بعد از ارسال، کار تمام نشده است

صفحه یا پیام موفقیت باید بگوید درخواست ثبت شد، چه کسی جواب می‌دهد و حدود زمان پاسخ چیست. برگشتن به صفحهٔ خالی بدون تأیید، کاربر را به ارسال دوباره وادار می‌کند.

اعتبارسنجی سمت مرورگر جای بررسی سمت سرور را نمی‌گیرد. داده باید دوباره در سرور سنجیده شود، چون درخواست را می‌شود خارج از صفحه هم ساخت.

مرور یک فرم قبل از انتشار

  1. برای هر فیلد بنویسید نتیجهٔ آن در کدام کار تیم مصرف می‌شود و اگر مصرف ندارد حذفش کنید.
  2. برچسب را بیرون فیلد بگذارید و مثال را در جای‌نگهدار یا متن کمکی کوتاه بیاورید.
  3. خطا را با دادهٔ ناقص و دادهٔ نادرست آزمون کنید و متن هر خطا را اصلاح کنید.
  4. همان فرم را روی عرض موبایل با صفحه‌کلید مناسب هر فیلد پر کنید.
  5. پیام موفقیت، مسئول پاسخ و رفتار ارسال دوباره را یک بار تا انتها ببینید.

خطاهای پرتکرار در فرم وب

  • پرسیدن اطلاعات کامل هویتی برای یک تماس سادهٔ اولیه.
  • پاک شدن راهنما با فوکوس، چون فقط جای‌نگهدار وجود دارد.
  • نشان دادن خطا در حین تایپ، قبل از این که کاربر فیلد را تمام کند.
  • نبودن پیام مشخص بعد از ارسال و رها کردن کاربر روی همان صفحهٔ بی‌تغییر.

سوالات متداول

جای‌نگهدار به‌جای برچسب قابل قبول است؟

خیر، به‌عنوان تنها راهنما. جای‌نگهدار مثال را نشان می‌دهد و برچسب باید بیرون فیلد بماند تا وسط تایپ و بعد از خطا، نام فیلد گم نشود.

فرم چندمرحله‌ای کی بهتر است؟

وقتی تعداد فیلد واقعاً زیاد است و هر مرحله معنای جدا دارد، مثل مشخصات خدمت و بعد زمان مراجعه. برای سه فیلد تماس، چند مرحله اصطکاک اضافه است.

پیام خطای خوب چه شکلی است؟

کنار فیلد، با زبان عمل: چه اشکالی دارد و کاربر چه را عوض کند. فهرست بالای صفحه به‌تنهایی، روی فرم بلند، پیدا کردن محل خطا را سخت می‌کند.

اعتبارسنجی فارسی چه نکته‌ای دارد؟

اعداد فارسی و انگلیسی را عمداً بپذیرید یا شکل مورد قبول را صریح بگویید. صفحهٔ موبایل باید برای تلفن صفحه‌کلید عددی بیاورد و نمونهٔ قابل قبول کنار فیلد بماند.

ادامه مسیر

این موضوع به صفحات و مقاله‌های زیر وصل است. لینک‌ها برای تصمیم بعدی است، نه فهرست تزئینی.

جمع‌بندی

فرم خوب برچسب پایدار، فیلدهای واقعاً لازم، خطای قابل اصلاح و تأیید بعد از ارسال دارد. اعتبارسنجی این قاعده‌ها را در مرورگر نشان می‌دهد و در سرور دوباره اعمال می‌کند.

برای بررسی همین موضوع روی پروژهٔ خودتان، از مشاوره و برآورد پروژه در ایلیاوب استفاده کنید. برآورد بعد از دیدن محدودهٔ کار، محتوا و یکپارچه‌سازی انجام می‌شود.

ایلیا محمدی

ایلیا محمدی

معمار وب و بنیان‌گذار ایلیاوب

معمار وب و مشاور فنی پروژه‌های دیجیتال.

مشاوره رایگان واتساپ