چکلیست راهاندازی فروشگاه اینترنتی؛ ۳۰ مرحله قبل از شروع فروش
راهاندازی فروشگاه اینترنتی فقط ساخت سایت و اضافه کردن محصولات نیست؛ پرداخت، ارسال، امنیت، تجربه کاربری، سئو و فرایند سفارش نیز باید قبل از شروع فروش بررسی شوند. در این چکلیست، مهمترین مراحل آمادهسازی یک فروشگاه آنلاین را از ایده اولیه تا اولین سفارش بررسی میکنیم.
راهاندازی فروشگاه اینترنتی فقط به طراحی سایت و قرار دادن چند محصول در آن محدود نمیشود. یک فروشگاه آنلاین برای شروع فعالیت واقعی باید از نظر محصولات، پرداخت، ارسال، امنیت، تجربه کاربری، سئو و فرایند ثبت سفارش آماده باشد.
در این چکلیست، مهمترین کارهایی را که بهتر است قبل از افتتاح فروشگاه اینترنتی انجام دهید، مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم تا بتوانید پیش از جذب مشتری، مشکلات اصلی سایت را شناسایی و برطرف کنید.
چرا قبل از راهاندازی فروشگاه اینترنتی به چکلیست نیاز داریم؟
بسیاری از فروشگاههای اینترنتی زمانی متوجه مشکلات خود میشوند که سایت را در اختیار مشتریان قرار دادهاند. ممکن است درگاه پرداخت درست کار نکند، هزینه ارسال اشتباه محاسبه شود، موجودی محصولات بهروز نباشد یا کاربر نتواند بهسادگی سفارش خود را ثبت کند.
یک چکلیست راهاندازی فروشگاه اینترنتی کمک میکند قبل از شروع تبلیغات و جذب مشتری، بخشهای مختلف فروشگاه را بررسی کنید.
بخش اول: برنامهریزی فروشگاه اینترنتی
۱. محصول یا خدمات خود را مشخص کنید
ابتدا باید دقیقاً مشخص کنید چه چیزی میفروشید و مشتری چرا باید آن را از فروشگاه شما خریداری کند. فروشگاه میتواند محصولات فیزیکی، محصولات دیجیتال، خدمات یا ترکیبی از چند مدل را ارائه کند.
۲. مشتری هدف را مشخص کنید
شناخت مخاطب روی طراحی سایت، قیمتگذاری، محتوا، تبلیغات و حتی روش ارسال تأثیر دارد. مشخص کنید مشتریان شما چه کسانی هستند، چه نیازی دارند و هنگام خرید چه عواملی برایشان اهمیت بیشتری دارد.
۳. رقبا را بررسی کنید
فروشگاههای رقیب را از نظر قیمت، تنوع محصولات، تجربه خرید، روش ارسال، محتوا و خدمات پس از فروش بررسی کنید. هدف از این بررسی کپی کردن رقبا نیست؛ بلکه باید فرصتهایی را پیدا کنید که فروشگاه شما بتواند بهتر عمل کند.
۴. مدل درآمد و قیمتگذاری را مشخص کنید
قیمت محصولات، حاشیه سود، هزینه بستهبندی، ارسال، تبلیغات، تخفیفها و هزینههای عملیاتی باید پیش از راهاندازی بررسی شوند. فروش بالا بهتنهایی به معنی سودآوری نیست.
بخش دوم: دامنه و زیرساخت
۵. دامنه مناسب انتخاب کنید
نام دامنه باید تا حد امکان کوتاه، قابل یادآوری و متناسب با برند باشد. بهتر است پیش از ثبت دامنه، امکان استفاده از آن برای شبکههای اجتماعی و توسعه آینده برند نیز بررسی شود.
۶. هاست یا سرور مناسب انتخاب کنید
زیرساخت فروشگاه باید متناسب با تعداد محصولات، میزان بازدید، امکانات سایت و پیشبینی رشد انتخاب شود. فروشگاهی که قرار است حجم زیادی از ترافیک یا سفارش را مدیریت کند به زیرساخت متفاوتی نسبت به یک فروشگاه کوچک نیاز دارد.
۷. گواهی SSL را فعال کنید
ارتباط سایت باید از طریق HTTPS انجام شود. علاوه بر امنیت ارتباط، استفاده صحیح از HTTPS برای یک فروشگاه اینترنتی بخشی از الزامات پایه فنی وب محسوب میشود.
بخش سوم: طراحی و امکانات فروشگاه
۸. ساختار دستهبندی محصولات را طراحی کنید
دستهبندی باید از دید مشتری منطقی باشد. اگر کاربر برای پیدا کردن یک محصول مجبور باشد از چندین منوی پیچیده عبور کند، احتمال خروج او افزایش پیدا میکند.
۹. صفحه محصول کامل ایجاد کنید
هر محصول باید اطلاعات کافی برای تصمیمگیری مشتری داشته باشد؛ از جمله عنوان، تصاویر، مشخصات، قیمت، وضعیت موجودی، ویژگیها، شرایط ارسال و اطلاعاتی که برای انتخاب محصول ضروری است.
۱۰. جستجوی داخلی سایت را بررسی کنید
در فروشگاههایی با محصولات زیاد، جستجوی داخلی اهمیت زیادی دارد. جستجو باید بتواند عبارتهای رایج کاربران را تا حد امکان به محصولات مرتبط برساند.
۱۱. فیلتر محصولات را پیادهسازی کنید
در فروشگاههای بزرگ، فیلترهایی مانند قیمت، برند، ویژگی، رنگ، اندازه یا وضعیت موجودی میتوانند پیدا کردن محصول مناسب را سادهتر کنند.
۱۲. سایت را برای موبایل بررسی کنید
تمام صفحات مهم فروشگاه، بهخصوص صفحه محصول، سبد خرید و پرداخت باید در نمایشگرهای کوچک بهدرستی کار کنند. اندازه دکمهها، خوانایی متن و استفاده آسان از فرمها اهمیت زیادی دارد.
بخش چهارم: محصولات و محتوای فروشگاه
۱۳. اطلاعات محصولات را کامل کنید
قبل از افتتاح فروشگاه، اطلاعات محصولات را بررسی کنید و مطمئن شوید عنوان، قیمت، موجودی، ویژگیها و توضیحات هر محصول صحیح هستند.
۱۴. تصاویر محصولات را آماده کنید
تصاویر باید کیفیت مناسب داشته باشند و محصول را از زوایای مفید نشان دهند. حجم تصاویر نیز باید برای عملکرد مناسب سایت بهینه شود.
۱۵. توضیحات محصول را برای کاربر بنویسید
توضیحات محصول باید به سؤالهای واقعی مشتری پاسخ دهد. کپی کردن توضیحات تولیدکننده یا فروشگاههای دیگر معمولاً ارزش چندانی برای کاربر ایجاد نمیکند.
۱۶. موجودی محصولات را کنترل کنید
سیستم فروشگاه باید وضعیت موجودی را بهدرستی نمایش دهد. فروش محصولی که موجود نیست میتواند باعث نارضایتی مشتری و ایجاد مشکل در فرایند سفارش شود.
بخش پنجم: سبد خرید و پرداخت
۱۷. فرایند افزودن محصول به سبد خرید را تست کنید
محصول را با حالتهای مختلف به سبد اضافه کنید، تعداد آن را تغییر دهید و حذف محصول را نیز بررسی کنید.
۱۸. هزینه نهایی سفارش را بررسی کنید
قیمت محصول، تخفیف، هزینه ارسال و مبلغ نهایی باید بدون ابهام به مشتری نمایش داده شوند. قبل از راهاندازی، چند سفارش آزمایشی با سناریوهای مختلف ثبت کنید.
۱۹. درگاه پرداخت را آزمایش کنید
فقط موفقیت پرداخت را بررسی نکنید. سناریوهای پرداخت ناموفق، بازگشت از درگاه و قطع شدن فرایند پرداخت نیز باید آزمایش شوند.
۲۰. وضعیت سفارش را بررسی کنید
بعد از پرداخت باید وضعیت سفارش به شکل صحیح در سیستم ثبت شود و اطلاعات لازم برای مدیریت سفارش در اختیار مدیر فروشگاه قرار گیرد.
بخش ششم: ارسال و خدمات پس از فروش
۲۱. روش ارسال را مشخص کنید
مشتری باید بداند سفارش چگونه و در چه شرایطی ارسال میشود. روشهای ارسال و هزینههای مربوط به آنها باید پیش از پرداخت برای مشتری قابل مشاهده باشند.
۲۲. زمان تقریبی ارسال را مشخص کنید
بهتر است فروشگاه زمان پردازش و ارسال سفارش را شفاف اعلام کند. وعدههای غیرواقعی میتوانند به نارضایتی مشتری منجر شوند.
۲۳. سیاست مرجوعی را مشخص کنید
شرایط بازگشت کالا، موارد استثنا، نحوه درخواست مرجوعی و مسئولیت هزینه ارسال باید برای مشتری روشن باشد.
۲۴. پشتیبانی را آماده کنید
راه ارتباطی مشخصی برای پیگیری سفارش، مشکلات پرداخت و سوالات مشتریان در نظر بگیرید.
بخش هفتم: امنیت فروشگاه
۲۵. حسابهای مدیریتی را ایمن کنید
رمزهای عبور قوی، محدود کردن دسترسی کاربران مدیریتی و استفاده از احراز هویت چندمرحلهای در صورت پشتیبانی سیستم میتواند امنیت حسابهای مدیریتی را افزایش دهد.
۲۶. نسخه پشتیبان داشته باشید
قبل از انتشار فروشگاه و پس از تغییرات مهم، از دادههای مهم نسخه پشتیبان تهیه کنید. بهتر است فرایند بازیابی Backup نیز آزمایش شود.
۲۷. افزونهها و نرمافزارهای سایت را بهروز کنید
اگر فروشگاه با CMS یا نرمافزارهای جانبی ساخته شده است، نسخه نرمافزارها و افزونهها را بررسی کنید و از استفاده از اجزای قدیمی و بدون پشتیبانی خودداری کنید.
بخش هشتم: سئو فروشگاه اینترنتی
۲۸. URL محصولات و دستهبندیها را بررسی کنید
آدرس صفحات باید پایدار، قابل فهم و تا حد امکان منطقی باشند. از ایجاد URLهای متعدد برای یک محصول بدون دلیل مشخص جلوگیری کنید.
۲۹. اطلاعات ساختاریافته محصولات را بررسی کنید
برای صفحات محصول میتوان از Product structured data استفاده کرد تا اطلاعاتی مانند محصول، قیمت و برخی ویژگیهای مرتبط برای موتورهای جستجو بهتر قابل درک باشند. Google در مستندات فعلی خود برای صفحات فروشگاهی روی استفاده صحیح از دادههای ساختاریافته محصول و Merchant Listing تأکید میکند. همچنین Google توصیه میکند دادههای ساختاریافته پس از پیادهسازی اعتبارسنجی و در Search Console پایش شوند. مستندات رسمی Google درباره Product structured data
۳۰. سایت را در Google Search Console ثبت کنید
Search Console به شما امکان میدهد وضعیت ایندکس صفحات، خطاهای جستجو و عملکرد سایت در Google Search را بررسی کنید. Sitemap فروشگاه نیز باید به شکل صحیح ایجاد و در Search Console معرفی شود.
برای فروشگاههای اینترنتی، سئو فقط به استفاده از کلمات کلیدی محدود نیست. ساختار دستهبندی، صفحات محصول، لینکهای داخلی، سرعت سایت، محتوای مفید و قابل دسترس بودن صفحات برای موتورهای جستجو نیز اهمیت دارند.
چکلیست نهایی قبل از افتتاح فروشگاه اینترنتی
- محصولات و مشتری هدف مشخص شدهاند.
- مدل قیمتگذاری مشخص شده است.
- دامنه مناسب انتخاب شده است.
- هاست یا سرور مناسب تهیه شده است.
- HTTPS فعال است.
- دستهبندی محصولات منطقی است.
- صفحات محصول کامل هستند.
- تصاویر محصولات بهینه شدهاند.
- موجودی محصولات بررسی شده است.
- جستجوی داخلی آزمایش شده است.
- فیلتر محصولات بررسی شده است.
- نسخه موبایل سایت بررسی شده است.
- سبد خرید آزمایش شده است.
- محاسبه قیمت نهایی سفارش بررسی شده است.
- درگاه پرداخت آزمایش شده است.
- پرداخت ناموفق آزمایش شده است.
- وضعیت سفارش صحیح ثبت میشود.
- روشهای ارسال مشخص هستند.
- هزینه ارسال شفاف است.
- شرایط مرجوعی مشخص است.
- راه ارتباط با پشتیبانی مشخص است.
- حسابهای مدیریتی ایمن شدهاند.
- نسخه پشتیبان تهیه شده است.
- نرمافزارها و افزونهها بهروز هستند.
- URL صفحات بررسی شدهاند.
- صفحات مهم قابل ایندکس هستند.
- دادههای ساختاریافته محصول بررسی شدهاند.
- Sitemap ایجاد شده است.
- Google Search Console راهاندازی شده است.
- چند سفارش آزمایشی از ابتدا تا انتها انجام شده است.
چه سفارشهایی را قبل از افتتاح آزمایشی ثبت کنیم؟
یکی از مهمترین مراحل تست فروشگاه، ثبت سفارش واقعی یا آزمایشی با سناریوهای مختلف است. بهتر است حداقل سناریوهای زیر بررسی شوند:
- خرید یک محصول ساده
- خرید چند محصول همزمان
- استفاده از کد تخفیف
- پرداخت موفق
- پرداخت ناموفق
- بازگشت از درگاه
- لغو یا تغییر سفارش
- ثبت سفارش از موبایل
- ثبت سفارش بدون ورود قبلی، در صورت پشتیبانی
این تستها میتوانند مشکلاتی را آشکار کنند که در بررسی ساده صفحات سایت دیده نمیشوند.
اشتباهات رایج هنگام راهاندازی فروشگاه اینترنتی
- شروع تبلیغات قبل از تست کامل فرایند خرید
- تمرکز بیش از حد روی ظاهر و بیتوجهی به تجربه خرید
- قرار دادن محصولات بدون توضیحات کافی
- نادیده گرفتن نسخه موبایل
- شفاف نبودن هزینه ارسال
- نداشتن سیاست مشخص برای مرجوعی
- بیتوجهی به امنیت حساب مدیر
- ساخت تعداد زیادی صفحه کمارزش صرفاً برای سئو
- استفاده از تصاویر بسیار سنگین
- شروع سئو بعد از چند ماه فعالیت سایت
سوالات متداول
برای راهاندازی فروشگاه اینترنتی چه چیزهایی لازم است؟
حداقل باید محصول یا خدمت مشخص، دامنه، زیرساخت مناسب، فروشگاه، سیستم مدیریت محصولات و سفارش، روش پرداخت، روش ارسال و فرایند پشتیبانی مشخص داشته باشید.
آیا قبل از افتتاح فروشگاه باید سئو انجام شود؟
بهتر است بخش مهمی از اصول فنی و ساختاری سئو از زمان طراحی فروشگاه در نظر گرفته شود. اصلاح ساختار سایت پس از تولید صدها یا هزاران صفحه میتواند بسیار پرهزینهتر باشد.
آیا باید تمام محصولات را قبل از افتتاح در سایت قرار دهیم؟
لزوماً نه. تعداد مناسب محصولات به مدل کسبوکار بستگی دارد، اما محصولاتی که منتشر میشوند باید اطلاعات کامل، قیمت و وضعیت موجودی قابل اعتماد داشته باشند.
چطور بفهمیم فروشگاه آماده انتشار است؟
بهترین روش، اجرای یک چکلیست کامل و سپس انجام چند سفارش آزمایشی از ورود کاربر تا پرداخت و ثبت نهایی سفارش است. همچنین صفحات مهم باید از نظر موبایل، سرعت، امنیت و قابلیت دسترسی برای موتورهای جستجو بررسی شوند.
مهمترین بخش قبل از راهاندازی فروشگاه چیست؟
هیچ بخش واحدی برای همه فروشگاهها مهمترین نیست؛ اما فرایند خرید، پرداخت، موجودی، ارسال، امنیت و تجربه موبایل باید حتماً پیش از شروع تبلیغات آزمایش شوند.
جمعبندی
یک فروشگاه اینترنتی موفق فقط یک سایت زیبا نیست. مشتری باید بتواند محصول مناسب را پیدا کند، اطلاعات کافی درباره آن دریافت کند، بدون ابهام هزینه نهایی را ببیند، پرداخت را انجام دهد و سفارش خود را پیگیری کند.
بنابراین پیش از افتتاح فروشگاه، این ۳۰ مورد را بررسی کنید و بعد از راهاندازی نیز همین چکلیست را بهصورت دورهای تکرار کنید. همچنین با رشد فروشگاه، موارد جدیدی مانند تحلیل نرخ تبدیل، اتوماسیون سفارش، مدیریت موجودی، شخصیسازی و بهینهسازی تجربه مشتری به این فرایند اضافه خواهند شد.
ایلیا محمدی
معمار وب و مشاور فنی پروژههای دیجیتال.